Naast hemi's is de Dome ook een arbeidsintensieve klus. Omdat dit ook één van de
moeilijkste gedeeltes is, ben ik daarmee begonnen ná de hemis. Eerst een mooie
gladde plaat, daarin een stalen holle buis, waar vervolgens een draadeind in kan
waarmee ik straks de vormer kan laten roteren.
Opvullen met schuimplastic. Dit omdat je anders nogal wat muurpleister moet gebruiken. De hele plug
is ook iets lichter daardoor. Dit vergemakkelijkt ook het verwijderen van de plug nadat de mak is gemaakt.
Grondplaat met polystyreen ringen.
De vormer heb ik uit triplex gemaakt, 12mm dik. Triplex is voor dit het beste materiaal,
omdat het geen vocht opneemt. Je kun dit helemaal uittekenen op het hout en ingewikkeld
doen, maar op de bovengenoemde "project dalek" site hebben ze een model op papier.
Even uitprinten, knippen en plakken op het hout en even met de decoupeerzaag de vorm eruit
zagen. Daar kwam ik dus later achter. Als je goed kijkt is de bolling niet helemaal correct.
Dat werk ik later met schuren weg!
Grondplaat met polystyreen ringen en triplex vormer.
Als
modelleermateriaal heb ik Rotband genomen. Zakje van 25 kilo, kost iets van 10
euro, terwijl 10 kilo 9,95 is!! Sommigen gebruiken klei, maar dat heeft als
nadeel dat het té veel krimpt als het droogt. Het is wel een arbeidsintensieve
klus en je moet het materiaal in meerdere lagen opbrengen. En regelmatig de
vormer langs het materiaal halen. Je zult zien dat op een gegeven moment
overtollig materiaal weggehaald wordt en dat de bolvorm van de dome langzaam
verschijnt.
Ik had
inmiddels al een hele plug gemaakt, maar vanwege plaatsgebrek had deze aan het
begin van de winter buiten gestaan. Niet zo een goed idee. De aangebrachte verf
is gaan bladderen door het vocht en door het vriezen. De plug kon niet meer
gerepareerd worden. De onderstaande foto's zijn dus van de nieuwe plug. Een
tweede verandering daarin is dat ik een vormervoorbeeld heb gedownload en daar
mijn vormer van heb gemaakt. Het ronde gedeelte heb ik nu met een figuurzaag
uitgezaagd hetgeen een veel betere vorm gaf. Dit laatste scheelde veel werk
omdat ik achteraf de plug niet hoefde te corrigeren.
Laag voor laag opbouwen
met rotband of een ander pleistermateriaal.
Na voldoende pleisterlagen heb ik
de plug glad afgewerkt met modeleergips. Hoewel dit een mooi glad effect geeft
moet men wel primer gebruiken zodat de verf goed hecht.
De met gips afgewerkte plug.
Na de gipslaag moet de plug strak afgesloten
worden. De Britse bouwers gebruiken "Pond seal" maar dit is niet direct in
Nederland voorhanden. Via internet wel, maar het is nogal prijzig. Deze laag
heeft als doel de plug goed af te sluiten en een hard en glad oppervlak te maken.
Zelf heb ik gekozen voor polyurethaan versterkte betonverf (te koop bij Gamma en
Praxis). Let wel op dat alle verfen op alkyd basis zijn en niet op waterbasis.
Zeker 4 lagen betonverf voor een
waterdichte afdichting.
Nu wordt de plug in de grondverf gezet. Kleine
gaatjes en deukjes kunnen nu met plamuur weggewerkt worden. Ik heb een stuk of 5
grondlagen gebruikt. Veel schuren en plamuren tussendoor.
Grondverf en plamuur, veel schuren,
grondverf plamuur, etc.
Na de grondlaag heb ik spuitverf gebruikt.
Wederom op alkydbasis en niet de autoverf die een akrylbasis heeft. Voordeel van
het spuiten is een zeer gladde laag zonder kwast of roller afdrukken. Ik heb wel
enkele lagen aangebracht.
Spuitverf voor een gladde afwerking.
Nu de plug klaar was kon ik beginnen met de
mal te maken. Voor de mal zijn er verschillende mogelijkheden. Een mal van gips,
siliconen, latex en glasvezel (glas re-inforced polyester of GRP). Gips heeft
als nadeel dat het vrij zwak is en dat de mal eenmalig is. Siliconen is
vreselijk duur, maar zou wel ideaal zijn voor een dergelijke mal. Latex is al
wel goedkoper. Ik had al materiaal gekocht voor glasvezel versterkt polyester,
dus ik heb de mal daarvan gemaakt. Dit materiaal kun je ook duur kopen in kleine
potjes bij de doehetzelfzaken, maar hieronder heb ik 2 internetwinkels met
redelijke prijzen en verzendkosten:
www.kitcaronderdelen.nl
www.polyestershoppen.nl
De laatste is iets
duurder, maar heeft een heel groot assortiment. Beide leveren snel en tegen
redelijke verzendkosten. Vergis je niet in de hoeveelheden. Die noem ik zometeen.
Je hebt het volgende absoluut nodig:
-
Gelcoat
-
Polyester hars
-
Harder voor hars en gelcoat.
-
Glasmatten
-
Loswas
-
PVA (polyvinyl alcohol)
-
Aceton
-
Kwasten, kunstofbekers,
injectiespuit, roerstaafjes en een ontluchtingsroller.
-
Maatbeker of weegschaal
-
Veel geduld en veel latex
handschoenen!
Bovenstaande foto laat mijn assortiment aan
materialen zien.
Na het verfen van de plug, worden er ca. 10
lagen loswas aangebracht. Op de was komt dan nog een laag PVA. PVA wordt
ongeveer 10% verdund met spiritus. Dit mengsel brengt men aan met een fijne
spons. Net zolang blijven sponsen zodat een egale laag ontstaat. De was en de
PVA hebben als doel de polyester mal los te krijgen van de plug. Laat ik zeggen
dat ik blij was dat ik de PVA gebruikt had. Doet men dit niet, dan is het een
groete ellende en krijgt men de plug nooit onbeschadigd uit de mal!!
Voor het glasvezel laminaat wordt eerst
gelcoat aangebracht. Dit vormt een mooie gladde toplaag voor de mal. De gelcoat
moet dik worden aangebracht zeker 2 tot 3mm. Het verbruik is ca. 200gr gelcoat
voor 1 laag van 2mm dik. Achteraf had ik beter 2 lagen kunnen gebruiken. De
gelcoat mag in principe niet helemaal uitharden. Voordat je met lamineren begint
moet de laag iets of wat plakkerig zijn. De foto hieronder toont de plug met een
laag gelcoat. Ik heb er zelf voor gekozen om de minimale hoeveelheid harder te
gebruiken. De laag hardt toch volledig uit, het duurt alleen langer.
De plug met een laag gelcoat.
Nadat de gelcoat voldoende gehard is, kunnen
we beginnen met lamineren. Wees niet te zuinig met de hoeveelheid hars. De
hoeveelheid is ook afhankelijk van de gebruikte glasvezelmat. Voor de eerste
laag heb ik 225gr/m2 glasmat gebruikt en 300gr polyester hars. Voor
de volgende lagen heb ik 450gr/m2 glasmat gebruikt. Dit is sterker,
maar de hoeveelheid hars moet dan wel rond de 500gr liggen. Het aanbrengen is
simpel: breng een laag polyesterhars aan en scheur stukken glasmat en breng die
aan. Over de aangebrachte glasmat polyesterhars aanbrengen en met een deppende
kwastbeweging de hars goed in de glasmat laten dringen. Niet te ruw, want anders
druk je glasvezels door de gelcoat laag heen. Zorg in deze fase dat er geen
luchtbellen in het laminaat zitten. Die kun tot op zekere hoogte weggedrukt
worden met de ontluchtingsroller. Maak na iedere laag alles goed schoon met
aceton of gebruik wegwepkwasten en bekers.
De plug met 3 lagen glasvezellaminaat.
Nu lomt het meest spannende moment; krijgen we
de plug uit de mal.......... Bij hele goede pluggen plopt de mal los van de plug
als er enkele wigjes geplaatst worden. Mijn plug kwam in zijn geheel los van de
ondergrond. Vervolgens ben ik ca. 6 uurtjes bezig geweest om de plug uit de mal
te bikken. Dat moet voorzichtig gebeuren om beschadiging te voorkomen. Er bleef
uiteindelijk een dun laagje verf achter. Gelukkig had ik PVA gebruikt. Dit lost
met warm water op. Dus warm water er in gieten, laten weken en dan voorzichtig
de verflaag lospeuteren.
De mal met de plug er nog in.
De bodemplaat.
De plug met pleister, gips en verf nog in
de mal. Het polystyreenschuim is al weggehaald.
Twee emmers met resten............
De binnenkant van de mal.
De mal is er tenslotte, met hier en daar een
miniscule beschadiging goed uitgekomen. Ter afwerking wordt de dome gespoelt met
warm water. Dit wordt gedaan om de eventuele PVA resten te verwijderen. Tevens is nu alle vuil verwijderd.
Hierna heb ik de dome gepolijst met commandant polijstpasta en een polijstdoek op de
boormachine. De mal moet namelijk zo glad mogelijk te zijn.
De bovenkant van de mal.
Nu de mal klaar is, kunnen we beginnen met het
maken van de eigenlijke dome. Alvorens we met polyester aan de gang kunnen
worden er 10 lagen loswas aangebracht en daarna 2 lagen PVA. Dit is allemaal om
straks de dome goed te kunnen lossen van de mal. Het niet loskomen van de dome
uit de mal was een van mijn grootste nachtmerries.
Vervolgens breng ik 2 lagen gelcoat aan. Ook
hier weer 2 lagen, want bij de mal kun je door de gelcoat laag heenkijken. Op
zich is dit niet erg, maar er volgens straks nogal wat schuurbewerkingen en dan
is een dikkere laag toch wel handig. De tweede laag wordt opgebracht als de
eerste laag nog plakkerig is. De plakkerigheid is goed als het aanvoelt als plakband en er geen gelcoat op de
vinger achterblijft. Komt de tweede coating te vroeg, dan kan het zijn dat de
eerste laag "losgetrokken" wordt, wacht je te lang dan kan het zijn dat de
tweede laag slecht hecht.
Als de tweede laag ook weer plakkerig is, kan
er begonnen worden met lamineren. Feitelijk is dit dezelfde procedure als bij
het maken van de mal. Nu heb ik echter aanzienlijk meer polyester (400gr)
gebruikt in combinatie met glasvezelmatten van 225gr/m2 . Mijn
weegschaaltje liet het echter afweten midden tussen het lamineren door en ben ik
overgegaan op een maatbeker. De harder wordt dan in ml afgemeten met een
injectiespuit. Om het wat sneller te laten uitharden heb ik iets meer harder
gebruikt, maar dan moet je heel snel de glasvezel aanbrengen anders hard de hars
in de beker uit. Bij de laatste 2 lagen begon de hars al een soort gel te worden
terwijl ik 3/4 van de polyester aangebracht had. De polyester krijg je dan niet
meer mooi op de kwast. Tussen de lagen heb ik steeds gewacht tot de hars ook
plakkerig aanvoelde. Het geheel heb ik ca. 48 uur uit laten harden.
De de dome zoals die in de mal gemaakt is.
Nu is het grote moment aangebroken waarop ik
de dome uit mal probeer te halen. Op de rand kwam het materiaal vrij gemakkelijk
los, maar de rest leek vast te zitten. Om de zaak niet te beschadigen ben ik wel
voorzichtig te werk gegaan en eerst wat houten wigjes gemaakt. Dit werkte niet
echt zoals ik verwachte. Iedere keer als je een nieuw wigje er in duwde viel de
andere er uit. Tenslotte heb ik eerst de hele rand losgemaakt met een plamuurmes
en heb ik vervolgens 1 wigje met veel kracht tussen de dome en de mal gedrukt.
Uiteindelijk de verlossende plop en de dome kwam er perfect uit.
De dome uit de mal.
De vorm is perfect, maar het oppervlak niet
helemaal. Er zitten hier en daar wat luchtbelletjes in, maar niets om me zorgen
over te maken. Uiteindelijk moet de dome toch geschuurd en geplamuurd worden
aleer hij geverfd kan worden. Maar zover is het nog niet. Eerst van de rand
afwerken. Dit heb ik in drie delen gedaan.
Nogmaals de dome.
De dome in meer detail.
De dome na de eerste bewerking om de rand
weg te krijgen.
Nu komt een
moeilijk deel, namelijk het maken van de sleuf voor het
draaiblok waar de eye stalk op bevestigd wordt. De beste methode
is om dit tijdens het maken van de mal te doen. In mijn geval is
het een kwestie van uitmeten. Ik heb uiteindelijk met stift een
kruis aangebracht op de dome en van daaruit de maat van de sleuf
uitgezaagd met mijn dremel. Daarbij heb ik de sleuf iets smaller
gemaakt om tijdens het slijpen correcties in de vorm aan te
brengen. Hier geldt 10x meten en passen voordat je begint met
zagen.
De sleuf na het zagen. De randen moeten wat
bijgewerkt worden.
De gaatjes voor de dome lichtjes zitten 90°
verschoven ten opzichte van de sleuf.
Na het zagen en boren volgt het
schuren, gronden, plamuren en verfen van de dome. De
verfmaterialen heb ik allemaal bij de Action gekocht. De
spuitverf op alkyd basis kost daar rond de €2,50. Ze hebben ook
precies de juiste kleur blauw. Na de eerste schuur en
grondbewerking worden kleine oneffenheden gevuld met plamuur.
Door dit meerdere keren te herhalen onstaat een mooi effen
oppervlak. Daarna wordt het in een zilverkleur afgelakt. Sommige
foto's zijn wat slechter van kwaliteit omdat ik alleen de
thubnails er nog van had.
De dome na het schuren.
De dome met grondlaag en plamuur.
De dome met de laatste grondlaag.
De dome met de uiteindelijke zilverkleurige
verf (meerdere lagen)
De dome met de lichtjes. De lichtjes zijn
voor aanhangers en redelijk makkelijk te verkrijgen.
Aangezien we de dome willen laten
roteren ten opzichte van de nek, moeten we daar een speciale
plaat voor maken. Die plaat moet ook het mechanisme van de eye
stick bevatten en de draaddoorvoer verzorgen naar de dome (eye
stick motor en dome lichten). De dome moet erop vast gezet
kunnen worden en dit geheel moet ook weer makkelijk te
assembleren zijn op de neck bin. In de dome heb ik een ring van
hout verlijmt, zodat hij hiermee op de rotatieplaat gemonteerd
kan worden door middel van een vijftal schroeven. Het open stuk
in de ring is voor het eye stalk mechanisme. Om een goede
passing met de rotatieplaat te krijgen zijn de gaatjes geboord
met die plaat er op.
De ring verlijmt in de dome.
Detail van de ring met een van de
schroeven.
Een van de schroeven (M3). De schroefkop
zit aan de onderkant van de ring.
Nu ga ik bezig met de plaat
waarmee de dome kan roteren ten opzichte van de nek. Voor het
maken van perfecte cirkels heb ik een tool gemaakt, zie
tools sectie. Deze plaat
wordt aan de dome bevestigd en draagt ook het mechanisme van de
eye stalk. In het midden komt de as die op zijn beurt de plaat
met dome aan de nek vastzet. Het blok voor de eye stalk heeft
een diameter van 100mm en de aluminium buis die er in komt is
25mm. Het tweede deel van de eye stalk wordt hier op bevestigd.
De rotatieplaat met de schroefgaten er al
in.
De houder voor de eye stalk. De steuntjes
komen van een aluminium hoekprofiel, die iedere doehetzelfzaak wel heeft.
Het rotatiegedeelte van de eye stalk
geplaatst in de houder compleet met de 25mm aluminiumbuis.
Bevestiging van de motor om de eye stalk te
laten bewegen. De montage van de as is hier ook te zien..
Detail van de motorbevestiging.
Detail van het rotatiepunt van de eye stalk.
De onderkant van de rotatieplaat, met
wieltjes en as.
Impressie van hoe de dome met nek gaat
worden.
De volgende stap is het maken van
de eye stalk. Voor de buis zelf heb ik een 32mm dikwandige PVC
afvoerbuis genomen. Een collega van mij heeft hem bewerkt met
een draaibank om de juiste vorm er in te krijgen. De
binnendiameter van de buis is ~ 26mm en past ruim over de
aluminiumbuis die in het rotatie blok zit. Hierna heb ik de buis
geschuurd, gegrond (minimaal 3 lagen) en in kleur gespoten.
De bewerkte PVC buis voor de eye stalk.
De schuiven zijn van plastic die
ik uit een oud dienblad gezaagd heb. Het soort plastic maakt
feitelijk niet uit, als de dikte maar overeenkomt. MDF kan ook,
maar het is zwakker en meer werk om goed te krijgen. Voor de
gaten heb ik een set gatenzagen voor op de boormachine, zie de
tools sectie. Na wat slijp
en vijl en schuurwerk zijn ze klaar om gespoten en op de PVC
buis gelijmd te worden.
Het oude dienblad met de schijven er uit
gezaagd.
De uitgezaagde ruwe schijven.
Schijf gemonteerd op een bout zodat het in de
boor machine past.
Schijf met de bout in de kolomboor. Nu kunnen
ze met een vijl en schuurpapier bewerkt worden.
De schijven na het vijlen en schuren. Doordat
dit met de boormachine is gedaan, blijft de crikelvorm goed intact.
Aangezien ik geen gatenzaag van precies 32mm heb, zijn de gaten
met vijl en schuurpapier op maat gemaakt.
Even proberen of alles past.
Alle onderdelen, geschuurd, gegrond en geverft.
TOP
